shrii vidyaa yantra
oor
romanaagarii ke noo paat’ha
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
shrii vidyaa yantra
shrii vidyaa yantra kaa aantarik bhaag
shrii vidyaa yantra ke aantarik bhaag par
aadhaarit khaalii yantra.
yaha lipi cinhom' kaa aadhaar hee oor ise varn’amaalaa yantra bhii kaha sakate
heem'.
varn’amaalaa yantra ke cakrom' kaa vrit ruup.
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
paat’hom' ke pahale khaalii yantr
(muula maatraayem')
lekhan cinha:
a aa i ii (muula maatraayem')
akshar racanaa:
a aa i ii
roman lipiyom' mem' svarom' kaa koii aadhaar nahiim' hotaa.
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
cetanaa-shakti cakra
paat’ha-1 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
(muula vyam'jan)
lekhan cinha:
k c t’ t p y s n
akshar racanaa:
ka ca t’a ta pa ya sa na
is paat’ha mem' muul vyanjanom' kaa mum'ha ke vibhinna bhaagom' ke saath
sam'bam'dha batalaanaa caahiye [ka=kam't’ha; ca=komal taalu; t’a=taalu;
ta=danta; pa=hom't’ha; ya=jiibh kaa pichalaa bhaag; sa=jiibh kaa agalaa bhaag,
na=naak]
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
as’t’aar shakti cakra
paat’ha-2 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
(shes’a maatraayem')
lekhan cinha:
u uu e ee o oo m' h'
svara maalaa:
a aa i ii u uu e ee o oo m' h'
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
as’t’aar shakti cakra
paat’ha-3 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
(sahayogii vyam'jan)
lekhan cinha:
g j d’ d b m r l v h
akshar racanaa:
ga ja d’a da ba ma ra la va ha
paat’ha 1 oor paat’haa 3 kii 12 maatraaom' ko pratyeka vyanjan se milakar 12
akshar banate heem' jise baaraha khar’ii kahate heem'.
baaraha khar’ii:
ka kaa ki kii ku kuu ke kee ko koo kam' kah'
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
antardashaar cetanaa cakra
paat’ha-4 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
(anka)
lekhan cinha:
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
shabdom' mem':
shuunya eka do tiin caara paam'ca chah' saat aat’ha noo
ginatii:
ikaaii (1-9) ke baad ginane kii saral paddhati ke anusaar 10 kii shakti ko [tii]
dvaaraa vyakta kiyaa jaa sakataa hee. jeese: eka tii (10), eka tii eka (11), eka
tii do(12), eka tii tiin(13), eka tii caar(14), eka tii noo(19), do tii(20), do
tii eka (21), aadi.
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
antardashaar shakti cakr
paat’ha-5 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
(praan’a-dhvani vyam'jan)
lekhan cinha:
kh gh ch jh t’h d’h th dh ph bh
akshar racanaa:
kha gha cha jha t’ha d’ha tha dha pha bha
shabda racanaa:
rot’ii duniyaa dostii oorat dhuul melaa meel mam'ca
praan’a dhvani aksharom' ko bolane mem' mum'h se havaa nikalatii hee. inako bhii
maatraaom' se milaa kar baaraha khar’ii banaanaa caahiye.
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
bahirdashaar cetanaa cakra
paat’ha-6 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
(viraam oor gan’it cinha)
lekhan cinha:
. , ; ? ! + - * / =
shabdom'a mem':
puurn’a viraam, laghu viraam, ardha viraam, prashnavaacak viraam, vismayabodhak
viraam, jor’anaa, ghat’aanaa, gun’aa karanaa, bhaag karanaa, baraabar
viraam cinhaom' kaa prayog vaakya likhane mem' hotaa hee. gan’it cinhaom' kaa
prayog jor’ane, ghat’aane, gun’aa karane oor bhaag karane ke liye hotaa hee.
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
bahirdashaar shakti cakra
ghraphic
paat’ha-7 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
(anya vyam'jan)
lekhan cinha:
sh s’ n’ m’ ñ r’ r’h
’ k’ k’h g’ z f v’
akshar racanaa:
sha s’a n’a m’a ña r’a r’ha
’a k’a k’ha g’a za fa v’a
(m’, m’ ko m' kii taraha bhii likhate heem')
isa paat’ha ke vyanjan vishes’a dhvaniyom' ke pratiika heem' jo adhikatar
sam'skrit, urduu oor am'grezii bhaas’aaom' ke shabdom' mem' prayog hote heem'.
is paat’ha ke varn’amaalaa yantra kaa cakra
caturdashaar cetanaa cakra
paat’ha-8 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
lekhan cinha:
( ) / \ < > :
* @ & ' " # %
shabdom'a mem':
breekit’ praarambha, breekit’ samaapta, vibhaajak, ult’aa vibhaajak, t'eeg
praarambha, t'eeg samaapta , kolan, st’aar, eet’, eend', vishes’a
dhvani bodhak cinha, uddharan’, nambar, pratishat
ye cinha aam toor se lekhan spas’t’a karane oor kampyuut’ar mem' prayog hote
heem'. is paat’ha ke baad saral naagarii lipi mem' likhii pustakem' par’hane ke
liye dii jaanii caahiyem' oor aavashyakataanusaara kampyuut’ar par likhane kaa
abhyaasa karanaa caahiye.
is paat’ha ke saral varn’amaalaa yantra kaa cakra
caturdashaar shakti cakra
paat’ha-9 ke baad varn’amaalaa yantra
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9
shrii vidyaa yantra oor lipi racanaa
(isa kavitaa mem’ shiva=cetanaa)
shakti oor shiva ne shrii vidyaa yantra se diyaa lipi kaa gyaan;
milakar peedaa kiyaa unhom'ne akshar [a] kaa ruup mahaan.
shakti akelii nahiim', saath mem' tiin shaktiyaam' oor aaiim';
unako shiva se milaa, aa, i, ii kii maatraayem' batalaaiim'.
karane pragat’ oor dhvaniyom' ko, shiva ne apanaa mum'ha kholaa;
ka, ca, t’a, ta, pa, ya, sa, na, muula vyam'janom' ko bolaa.
laakar aat’ha oor maatraayem', racii shakti ne svar maalaa;
u, uu, e, ee, o, oo, m', h' ke svaraaksharom' ko likh d’aalaa.
sahayogii vyam'jan tab shiva ne, muula kii taraha batalaaye;
ga, ja, d’a, da, ba, ma, la, ra, va, ha akshar ban aaye.
cam'cal shakti, cinha ko usane, sankahyaaom' kaa ruup diyaa;
noo ankom' ke saath shuunya ko, lipi ke andar lagaa diyaa.
shivajii vyasta vyam'janom' mem' the, dhvani mem' praan’a tatva laaye;
kha, gha, cha, jha, t’ha, d’ha, tha, dha, pha, bha akshar batalaaye.
karane sahii hisaab, shakti ne paam'ca gan’it ke cinha diye;
artha spas’t’a karane vaakyom' mem', viraam ke kuch cinha diye.
sha, s’a, n’a, m’a, ña, r’a, r’ha kii dhvaniyom' ko shivajii laaye;
’a, k’a, k’ha, g’a, za, fa, v’a bhii akshar maalaa mem' aaye.
shes’a bace jo cinha, shakti ne unhem' yantra mem' lagaaa diyaa;
lipi ko varn’aatmaka, dhvanyaatmak, oor saral bhii banaa diyaa.
0
paat'ha-1 : paat'ha-2 : paat'ha-3 : paat'ha-4 : paat'ha-5 : paat'ha-6 : paat'ha-7 : paat'ha-8 : paat'ha-9