|
| |
maDuSAlA
(SrI haravaMSa rAya baccana)
mridu BAvoM ke xaMgUroM kI xAja banA lAyA hAlA,
priyatama, xapane hI hAToM se xAja pilAxU~gA pyAlA,
pahale Boga lagA lU~ terA Pira prasAda jaga pAxegA,
sabase pahale terA svAgata karatI merI maDuSAlA..1.
pyAsa tuJe to, viSva tapAkara pUrNa nikAlU~gA hAlA,
xeka pA~va se sAkI banakara nAcU~gA lekara pyAlA,
jIvana kI maDutA to tere xUpara kaba kA vAra cukA,
xAja niCAvara kara dU~gA mEM tuJa para jaga kI maDuSAlA..2.
priyatama, tU merI hAlA hE, mEM terA pyAsA pyAlA,
xapane ko muJameM Barakara tU banatA hE pInevAlA,
mEM tuJako Caka CalakA karatA, masta muJe pI tU hotA,
xeka dUsare kI hama donoM xAja paraspara maDuSAlA..3.
BAvukatA xaMgUra latA se KIMca kalpanA kI hAlA,
kavi sAkI banakara xAyA hE Barakara kavitA kA pyAlA,
kaBI na kaNa-Bara KAlI hogA lAKa pixeM, do lAKa pixeM!
pAQakagaNa hEM pInevAle, pustaka merI maDuSAlA..4.
maDura BAvanAxoM kI sumaDura nitya banAtA hU~ hAlA,
BaratA hU~ xisa maDu se xapane xaMtara kA pyAsA pyAlA,
xuQA kalpanA ke hAToM se svayaM xuse pI jAtA hU~,
xapane hI meM hU~ mEM sAkI, pInevAlA, maDuSAlA..5.
madirAlaya jAne ko Gara se calatA hE pInevAlA,
'kisa paTa se jAxU~?' xasamaMjasa meM hE vaha BolABAlA,
xalaga-xalaga paTa batalAte saba para mEM yaha batalAtA hU~ -
'rAha pakaL tU xeka calA cala, pA jAxegA maDuSAlA.'. 6.
calane hI calane meM kitanA jIvana, hAya, bitA wAlA!
'dUra xaBI hE', para, kahatA hE hara paTa batalAnevAlA,
himmata hE na baWU~ xAge ko sAhasa hE na PiruM pICe,
kiMkartavyavimURa muJe kara dUra KaLI hE maDuSAlA..7.
muKa se tU xavirata kahatA jA maDu, madirA, mAdaka hAlA,
hAToM meM xanuBava karatA jA xeka lalita kalpita pyAlA,
DyAna kixe jA mana meM sumaDura suKakara, suMdara sAkI kA,
xOra baRAa cala, paTika, na tuJako dUra lagegI maDuSAlA..8.
madirA pIne kI xaBilAFA hI bana jAxe jaba hAlA,
xaDaroM kI xAturatA meM hI jaba xABAsita ho pyAlA,
bane DyAna hI karate-karate jaba sAkI sAkAra, saKe,
rahe na hAlA, pyAlA, sAkI, tuJe milegI maDuSAlA..9.
suna, kalakaḷ , CalaCaḷ maDuGaqa se giratI pyAloM meM hAlA,
suna, runaJuna runaJuna cala vitaraNa karatI maDu sAkIbAlA,
basa xA pahuMce, dura nahIM kuCa, cAra kadama xaba calanA hE,
cahaka rahe, suna, pInevAle, mahaka rahI, le, maDuSAlA..10.
jalataraMga bajatA, jaba cuMbana karatA pyAle ko pyAlA,
vINA JaMkrita hotI, calatI jaba rUnaJuna sAkIbAlA,
wA~qa wapaqa maDuvikretA kI Dvanita paKAvaja karatI hE,
maDurava se maDu kI mAdakatA xOra baRAatI maDuSAlA..11.
mehaMdI raMjita mridula haTelI para mANika maDu kA pyAlA,
xaMgUrI xavaguMQana wAle svarNa varNa sAkIbAlA,
pAga bEMjanI, jAmA nIlA wAqa waqe pInevAle,
xindraDanuFa se hoL lagAtI xAja raMgIlI maDuSAlA..12.
hAToM meM xAne se pahale nAj̣ diKAxegA pyAlA,
xaDaroM para xAne se pahale xadA diKAxegI hAlA,
bahutere xinakAra karegA sAkI xAne se pahale,
paTika, na GabarA jAnA, pahale mAna karegI maDuSAlA..13.
lAla surA kI DAra lapaqa sI kaha na xise denA jvAlA,
Penila madirA hE, mata xisako kaha denA xura kA CAlA,
darda naSA hE xisa madirA kA vigata smritiyA~ sAkI hEM,
pILA meM xAnaMda jise ho, xAxe merI maDuSAlA..14.
jagatI kI SItala hAlA sI paTika, nahIM merI hAlA,
jagatI ke QaMwe pyAle sA paTika, nahIM merA pyAlA,
jvAla surA jalate pyAle meM dagDa hridaya kI kavitA hE,
jalane se BayaBIta na jo ho, xAxe merI maDuSAlA..15.
bahatI hAlA deKI, deKo lapaqa xuQAtI xaba hAlA,
deKo pyAlA xaba CUte hI hoMQa jalA denevAlA,
'hoMQa nahIM, saba deha dahe, para pIne ko do bUMda mile'
xEse maDu ke dIvAnoM ko xAja bulAtI maDuSAlA..16.
DarmagranTa saba jalA cukI hE, jisake xaMtara kI jvAlA,
maMdira, masajida, girije, saba ko toL cukA jo matavAlA,
paMwita, momina, pAdirayoM ke PaMdoM ko jo kAqa cukA,
kara sakatI hE xAja xusI kA svAgata merI maDuSAlA..17.
lAlAyita xaDaroM se jisane, hAya, nahIM cUmI hAlA,
harFa-vikaMpita kara se jisane, hA, na CuA maDu kA pyAlA,
hATa pakaL lajjita sAkI ko pAsa nahIM jisane KIMcA,
vyarTa suKA wAlI jIvana kI xusane maDumaya maDuSAlA..18.
bane pujArI premI sAkI, gaMgAjala pAvana hAlA,
rahe PeratA xavirata gati se maDu ke pyAloM kI mAlA'
'Ora liye jA, xOra pIye jA', xisI maMtra kA jApa kare'
mEM Siva kI pratimA bana bEQUM, maMdira ho yaha maDuSAlA..19.
bajI na maMdira meM GaLiyAlI, caRaI na pratimA para mAlA,
bEQA xapane Bavana muxajj̣ina dekara masjida meM tAlA,
luqe kḥjAne narapitayoM ke girIM gaRaxoM kI dIvAreM,
raheM mubAraka pInevAle, KulI rahe yaha maDuSAlA..20.
baLe baLe parivAra miqeM yoM, xeka na ho ronevAlA,
ho jAxeM sunasAna mahala ve, jahA~ TirakatIM surabAlA,
rAjya xulaqa jAxeM, BUpoM kI BAgya sulakFmI so jAxe,
jame raheMge pInevAle, jagA karegI maDuSAlA..21.
saba miqa jAxeM, banA rahegA sundara sAkI, yama kAlA,
sUKeM saba rasa, bane raheMge, kintu, halAhala xO' hAlA,
DUmaDAma xO' cahala pahala ke sTAna saBI sunasAna baneM,
JagA karegA xavirata maraGaqa, jagA karegI maDuSAlA..22.
BurA sadA kahalAyegA jaga meM bA~kA, madacaMcala pyAlA,
CEla CabIlA, rasiyA sAkI, xalabelA pInevAlA,
paqe kahA~ se, maDu xO' jaga kI joLI QIka nahIM,
jaga jarjara pratidana, pratikFaNa, para nitya navelI maDuSAlA..23.
binA piye jo maDuSAlA ko burA kahe, vaha matavAlA,
pI lene para to xusake muha para paL jAxegA tAlA,
dAsa drohiyoM donoM meM hE jIta surA kI, pyAle kI,
viSvavijayinI banakara jaga meM xAxI merI maDuSAlA..24.
harA BarA rahatA madirAlaya, jaga para paL jAxe pAlA,
vahA~ muharrama kA tama CAxe, yahA~ holikA kI jvAlA,
svarga loka se sIDI xutarI vasuDA para, duKa kyA jAne,
paRaxe marsiyA duniyA sArI, xIda manAtI maDuSAlA..25.
xeka barasa meM, xeka bAra hI jagatI holI kI jvAlA,
xeka bAra hI lagatI bAj̣I, jalatI dIpoM kI mAlA,
duniyAvAloM, kintu, kisI dina xA madirAlaya meM deKo,
dina ko holI, rAta divAlI, roj̣ manAtI maDuSAlA..26.
nahIM jAnatA kOna, manuja xAyA banakara pInevAlA,
kOna xapiricata xusa sAkI se, jisane dUDa pilA pAlA,
jIvana pAkara mAnava pIkara masta rahe, xisa kAraNa hI,
jaga meM xAkara sabase pahale pAxI xusane maDuSAlA..27.
banI raheM xaMgUra latAxeM jinase milatI hE hAlA,
banI rahe vaha miqaqI jisase banatA hE maDu kA pyAlA,
banI rahe vaha madira pipAsA tripta na jo honA jAne,
baneM raheM ye pIne vAle, banI rahe yaha maDuSAlA..28.
sakuSala samaJo muJako, sakuSala rahatI yadi sAkIbAlA,
maMgala xOra xamaMgala samaJe mastI meM kyA matavAlA,
mitroM, merI kFema na pUCo xAkara, para maDuSAlA kI,
kahA karo 'jaya rAma' na milakara, kahA karo 'jaya maDuSAlA'..29.
sUrya bane maDu kA vikretA, siMDu bane Gaqa, jala, hAlA,
bAdala bana-bana xAxe sAkI, BUmi bane maDu kA pyAlA,
JaLI lagAkara barase madirA rimaJima, rimaJima, rimaJima kara,
beli, viqapa, triNa bana mEM pIU~, varFA ritu ho maDuSAlA..30.
tAraka maNiyoM se sajjita naBa bana jAxe maDu kA pyAlA,
sIDA karake Bara dI jAxe xusameM sAgarajala hAlA,
majMaltal̥A samIraNa sAkI banakara xaDaroM para CalakA jAxe,
PEle hoM jo sAgara taqa se viSva bane yaha maDuSAlA..31.
xaDaroM para ho koxI BI rasa jihvA para lagatI hAlA,
BAjana ho koxI hAToM meM lagatA rakKA hE pyAlA,
hara sUrata sAkI kI sUrata meM parivartita ho jAtI,
xA~KoM ke xAge ho kuCa BI, xA~KoM meM hE maDuSAlA..32.
pODe xAja bane hEM sAkI le le PUloM kA pyAlA,
BarI huI hE jisake xaMdara piramala-maDu-suriBata hAlA,
mA~ga mA~gakara BramaroM ke dala rasa kI madirA pIte hEM,
JUma Japaka mada-JaMpita hote, xupavana kyA hE maDuSAlA!.33.
prati rasAla tarU sAkI sA hE, prati maMjarikA hE pyAlA,
Calaka rahI hE jisake bAhara mAdaka sOraBa kI hAlA,
Caka jisako matavAlI koyala kUka rahI wAlI wAlI
hara maDuritu meM xamarAxI meM jaga xuQatI hE maDuSAlA..34.
maMda JakoroM ke pyAloM meM maDuritu sOraBa kI hAlA
Bara Barakara hE xanila pilAtA banakara maDu-mada-matavAlA,
hare hare nava pallava, tarugaNa, nUtana wAleM, vallariyA~,
Caka Caka, Juka Juka JUma rahI hEM, maDubana meM hE maDuSAlA..35.
sAkI bana xAtI hE prAtaḥ jaba xaruNA xUFA bAlA,
tAraka-maNi-maMwita cAdara de mola DarA letI hAlA,
xagaNita kara-kiraNoM se jisako pI, Kaga pAgala ho gAte,
prati praBAta meM pUrNa prakriti meM muKirata hotI maDuSAlA..36.
xutara naSA jaba xusakA jAtA, xAtI hE saMDyA bAlA,
baLI purAnI, baLI naSIlI nitya WalA jAtI hAlA,
jIvana ke saMtApa Soka saba xisako pIkara miqa jAte
surA-supta hote mada-loBI jAgrita rahatI maDuSAlA..37.
xaMDakAra hE maDuvikretA, sundara sAkI SaSibAlA
kiraNa kiraNa meM jo CalakAtI jAma jumhAxI kA hAlA,
pIkara jisako cetanatA Ko lene lagate hEM JapakI
tArakadala se pInevAle, rAta nahIM hE, maDuSAlA..38.
kisI xora mEM xA~KeM PerU~, diKalAxI detI hAlA
kisI xora mEM xA~KeM PerU~, diKalAxI detA pyAlA,
kisI xora mEM deKUM, muJako diKalAxI detA sAkI
kisI xora deKUM, diKalAxI paLtI muJako maDuSAlA..39.
sAkI bana muralI xAxI sATa lixe kara meM pyAlA,
jinameM vaha CalakAtI lAxI xaDara-suDA-rasa kI hAlA,
yogirAja kara saMgata xusakI naqavara nAgara kahalAxe,
deKo kEsoM-kEsoM ko hE nAca nacAtI maDuSAlA..40.
vAdaka bana maDu kA vikretA lAyA sura-sumaDura-hAlA,
rAginiyA~ bana sAkI xAxI Barakara tAroM kA pyAlA,
vikretA ke saMketoM para dOL layoM, xAlApoM meM,
pAna karAtI SrotAgaNa ko, JaMkrita vINA maDuSAlA..41.
citrakAra bana sAkI xAtA lekara tUlI kA pyAlA,
jisameM Barakara pAna karAtA vaha bahu rasa-raMgI hAlA,
mana ke citra jise pI-pIkara raMga-biraMge ho jAte,
citrapaqI para nAca rahI hE xeka manohara maDuSAlA..42.
Gana SyAmala xaMgUra latA se KiMca KiMca yaha xAtI hAlA,
xaruNa-kamala-komala kaliyoM kI pyAlI, PUloM kA pyAlA,
lola hiloreM sAkI bana bana mANika maDu se Bara jAtIM,
haMsa majMaltal̥A hote pI pIkara mAnasarovara maDuSAlA..43.
hima SreNI xaMgUra latA-sI PElI, hima jala hE hAlA,
caMcala nadiyA~ sAkI banakara, Barakara laharoM kA pyAlA,
komala kUra-karoM meM xapane CalakAtI niSidina calatIM,
pIkara Keta KaLe laharAte, BArata pAvana maDuSAlA..44.
DIra sutoM ke hridaya rakta kI xAja banA raktima hAlA,
vIra sutoM ke vara SISoM kA hAToM meM lekara pyAlA,
xati xudAra dAnI sAkI hE xAja banI BAratamAtA,
svataMtratA hE triFita kAlikA balivedI hE maDuSAlA..45.
dutakArA masjida ne muJako kahakara hE pInevAlA,
QukarAyA QAkuradvAre ne deKa haTelI para pyAlA,
kahA~ QikAnA milatA jaga meM BalA xaBAge kAPira ko?
SaraNasTala banakara na muJe yadi xapanA letI maDuSAlA..46.
paTika banA mEM GUma rahA hU~, saBI jagaha milatI hAlA,
saBI jagaha mila jAtA sAkI, saBI jagaha milatA pyAlA,
muJe Qaharane kA, he mitroM, kaFqa nahIM kuCa BI hotA,
mile na maMdira, mile na masjida, mila jAtI hE maDuSAlA..47.
sajeM na masjida xOra namAj̣I kahatA hE xallAtAlA,
sajaDajakara, para, sAkI xAtA, bana Qanakara, pInevAlA,
SeKa, kahA~ tulanA ho sakatI masjida kI madirAlaya se
cira viDavA hE masjida terI, sadA suhAgina maDuSAlA..48.
bajI napḥIrI xOra namAj̣I BUla gayA xallAtAlA,
gAja girI, para DyAna surA meM magna rahA pInevAlA,
SeKa, burA mata mAno xisako, sApḥ kahU~ to masjida ko
xaBI yugoM taka siKalAxegI DyAna lagAnA maDuSAlA!.49.
musalamAna xO' hindU hE do, xeka, magara, xunakA pyAlA,
xeka, magara, xunakA madirAlaya, xeka, magara, xunakI hAlA,
donoM rahate xeka na jaba taka masjida mandira meM jAte,
bEra baRAate masjida mandira mela karAtI maDuSAlA!.50.
koxI BI ho SeKa namAj̣I yA paMwita japatA mAlA,
bEra BAva cAhe jitanA ho madirA se raKanevAlA,
xeka bAra basa maDuSAlA ke xAge se hokara nikale,
deKU~ kEse TAma na letI dAmana xusakA maDuSAlA!.51.
xOra rasoM meM svAda taBI taka, dUra jaBI taka hE hAlA,
xitarA leM saba pAtra na jaba taka, xAge xAtA hE pyAlA,
kara leM pUjA SeKa, pujArI taba taka masjida mandira meM
GU~Gaqa kA paqa Kola na jaba taka JA~ka rahI hE maDuSAlA..52.
xAja kare parahej̣ jagata, para, kala pInI hogI hAlA,
xAja kare xinkAra jagata para kala pInA hogA pyAlA,
hone do pEdA mada kA mahamUda jagata meM koxI, Pira
jahA~ xaBI hEM manidara masjida vahA~ banegI maDuSAlA..53.
yajMa xagni sI DaDaka rahI hE maDu kI BaqaQI kI jvAlA,
riFi sA DyAna lagA bEQA hE hara madirA pIne vAlA,
muni kanyAxoM sI maDuGaqa le PiratIM sAkIbAlAxeM,
kisI tapovana se kyA kama hE merI pAvana maDuSAlA..54.
soma surA puraKe pIte Te, hama kahate xusako hAlA,
droNakalaSa jisako kahate Te, xAja vahI maDuGaqa xAlA,
vedivahita yaha rasma na CoLo vedoM ke QekedAroM,
yuga yuga se hE pujatI xAxI naI nahIM hE maDuSAlA..55.
vahI vArUNI jo TI sAgara maTakara nikalI xaba hAlA,
raMBA kI saMtAna jagata meM kahalAtI 'sAkIbAlA',
deva xadeva jise le xAxe, saMta mahaMta miqA deMge!
kisameM kitanA dama Kama, xisako KUba samaJatI maDuSAlA..56.
kaBI na suna paLtA, ‘xisane, hA, CU dI merI hAlA',
kaBI na koxI kahatA, 'xusane jUQA kara wAlA pyAlA',
saBI jAti ke loga yahA~ para sATa bEQakara pIte hEM,
sO suDArakoM kA karatI hE kAma xakele maDuSAlA..57.
Srama, saMkaqa, saMtApa, saBI tuma BUlA karate pI hAlA,
sabaka baLA tuma sIKa cuke yadi sIKA rahanA matavAlA,
vyarTa bane jAte ho hirajana, tuma to maDujana hI xacCe,
QukarAte hira maMidaravAle, palaka biCAtI maDuSAlA..58.
xeka taraha se sabakA svAgata karatI hE sAkIbAlA,
xajMa vijMa meM hE kyA xaMtara ho jAne para matavAlA,
raMka rAva meM Beda huA hE kaBI nahIM madirAlaya meM,
sAmyavAda kI praTama pracAraka hE yaha merI maDuSAlA..59.
bAra bAra mEMne xAge baRa xAja nahIM mA~gI hAlA,
samaJa na lenA xisase muJako sADAraNa pIne vAlA,
ho to lene do xE sAkI dUra praTama saMkocoM ko,
mere hI svara se Pira sArI gU~ja xuQegI maDuSAlA..60.
kala? kala para viSvAsa kiyA kaba karatA hE pInevAlA,
ho sakate kala kara jaL jinase Pira Pira xAja xuQA pyAlA,
xAja hATa meM TA, vaha KoyA, kala kA kOna BarosA hE,
kala kI ho na muJe maDuSAlA kAla kuqila kI maDuSAlA..61.
xAja milA xavasara, taba Pira kyoM mEM na CakU~ jI-Bara hAlA
xAja milA mOkA, taba Pira kyoM WAla na lU~ jI-Bara pyAlA,
CeLCAL xapane sAkI se xAja na kyoM jI-Bara kara lU~,
xeka bAra hI to milanI hE jIvana kI yaha maDuSAlA..62.
xAja sajIva banA lo, preyasI, xapane xaDaroM kA pyAlA,
Bara lo, Bara lo, Bara lo xisameM, yOvana maDurasa kI hAlA,
xOra lagA mere hoQoM se BUla haqAnA tuma jAxo,
xaTaka banU mEM pInevAlA, Kule praNaya kI maDuSAlA..63.
sumuKi tumhArA, sundara muKa hI, muJako kancana kA pyAlA
Calaka rahI hE jisamaMe mANika rUpa maDura mAdaka hAlA,
mEM hI sAkI banatA, mEM hI pIne vAlA banatA hU~
jahA~ kahIM mila bEQe hama tuṃ vahIM gayI ho maDuSAlA..64.
do dina hI maDu muJe pilAkara xUba xuQI sAkIbAlA,
Barakara xaba KisakA detI hE vaha mere xAge pyAlA,
nAj̣, xadA, xaMdAjoM se xaba, hAya pilAnA dUra huA,
xaba to kara detI hE kevala pḥrj̣ -adAxI maDuSAlA..65.
Coqe-se jIvana meM kitanA pyAra karuM, pI lU~ hAlA,
xAne ke hI sATa jagata meM kahalAyA 'jAnevAlA',
svAgata ke hI sATa vidA kI hotI deKI tEyArI,
baMda lagI hone Kulate hI merI jIvana-maDuSAlA..66.
kyA pInA, nirdvanda na jaba taka WAlA pyAloM para pyAlA,
kyA jInA, niraMicata na jaba taka sATa rahe sAkIbAlA,
Kone kA Baya, hAya, lagA hE pAne ke suKa ke pICe,
milane kA xAnaMda na detI milakara ke BI maDuSAlA..67.
muJe pilAne ko lAxe ho xitanI ToLI-sI hAlA!
muJe diKAne ko lAxe ho xeka yahI CiCalA pyAlA!
xitanI pI jIne se xacCA sAgara kI le pyAsa maruM,
siMDău-triFA dI kisane racakara biMdu-barAbara maDuSAlA..68.
kyA kahatA hE, raha na gaI xaba tere BAjana meM hAlA,
kyA kahatA hE, xaba na calegI mAdaka pyAloM kI mAlA,
ToLI pIkara pyAsa baRaI to SeFa nahIM kuCa pIne ko,
pyAsa buJAne ko bulavAkara pyAsa baRAatI maDuSAlA..69.
liKI BAgya meM jitanI basa xutanI hI pAxegA hAlA,
liKA BAgya meM jEsA basa vEsA hI pAxegA pyAlA,
lAKa paqaka tU hATa pA~va, para xisase kaba kuCa hone kA,
liKI BAgya meM jo tere basa vahI milegI maDuSAlA..70.
kara le, kara le kaMjUsI tU muJako dene meM hAlA,
de le, de le tU muJako basa yaha qUqA PUqA pyAlA,
mEM to sabra xisI para karatA, tU pICe paCatAxegI,
jaba na rahU~gA mEM, taba merI yAda karegI maDuSAlA..71.
DyAna mAna kA, xapamAnoM kA CoL diyA jaba pI hAlA,
gOrava BUlA, xAyA kara meM jaba se miqqI kA pyAlA,
sAkI kI xaMdAj̣ BarI JiLkI meM kyA xapamAna DarA,
duniyA Bara kI Qokara KAkara pAxI mEMne maDuSAlA..72.
kFINa, kFudra, kFaNaBaMgura, durbala mAnava miqaqI kA pyAlA,
BarI huI hE jisake xaMdara kaqu-maDu jIvana kI hAlA,
mrityu banI hE nirdaya sAkI xapane Sata-Sata kara PElA,
kAla prabala hE pInevAlA, saMsriti hE yaha maDuSAlA..73.
pyAle sA gaRa hameM kisI ne Bara dI jIvana kI hAlA,
naSA na BAyA, WAlA hamane le lekara maDu kA pyAlA,
jaba jIvana kA darda xuBaratA xuse dabAte pyAle se,
jagatI ke pahale sAkI se jUJa rahI hE maDuSAlA..74.
xapane xaMgUroM se tana meM hamane Bara lI hE hAlA,
kyA kahate ho, SeKa, naraka meM hameM tapAxegI jvAlA,
taba to madirA KUba KiMcegI xOra pixegA BI koxI,
hameM namaka kI jvAlA meM BI dIKa paLegI maDuSAlA..75.
yama xAxegA lene jaba, taba KUba calU~gA pI hAlA,
pILA, saMkaqa, kaFqa naraka ke kyA samaJegA matavAlA,
krUra, kaQora, kuqila, kuvicArI, xanyAyI yamarAjoM ke
waMwoM kI jaba mAra paLegI, xAL karegI maDuSAlA..76.
yadi xina xaDaroM se do bAteM prema BarI karatI hAlA,
yadi xina KAlI hAToM kA jI pala Bara bahalAtA pyAlA,
hAni batA, jaga, terI kyA hE, vyarTa muJe badanAma na kara,
mere qUqe dila kA hE basa xeka KilOnA maDuSAlA..77.
yAda na xAxe dUKamaya jIvana xisase pI letA hAlA,
jaga ciMtAxoM se rahane ko mukta, xuQA letA pyAlA,
SOka, sADa ke xOra svAda ke hetu piyA jaga karatA hE,
para mE vaha rogI hU~ jisakI xeka davA hE maDuSAlA..78.
giratI jAtI hE dina pratidana praNayanI prANoM kI hAlA
Bagna huA jAtA dina pratidana suBage merA tana pyAlA,
rUQa rahA hE muJase rUpasI, dina dina yOvana kA sAkI
sUKa rahI hE dina dina sundarI, merI jIvana maDuSAlA..79.
yama xAyegA sAkI banakara sATa lixe kAlI hAlA,
pI na hoSa meM Pira xAxegA surA-visuDa yaha matavAlA,
yaha xaMitama behoSI, xaMtima sAkI, xaMtima pyAlA hE,
paTika, pyAra se pInA xisako Pira na milegI maDuSAlA.80.
Walaka rahI hE tana ke Gaqa se, saMginI jaba jIvana hAlA,
patra garala kA le jaba xaMtima sAkI hE xAnevAlA,
hATa sparSa BUle pyAle kA, svAda surA jIvhA BUle
kAno meM tuma kahatI rahanA, maDu kA pyAlA maDuSAlA..81.
mere xaDaroM para ho xaMtima vastu na tulasIdala pyAlA
merI jIvhA para ho xaMtima vastu na gaMgAjala hAlA,
mere Sava ke pICe calane vAloM yAda xise raKanA
rAma nAma hE satya na kahanA, kahanA saccI maDuSAlA..82.
mere Sava para vaha roye, ho jisake xAMsU meM hAlA
xAha Bare vo, jo ho suriBata madirA pI kara matavAlA,
de muJako vo kAMDA jinake paga mada wagamaga hote hoM
xOra jalUM xusa QOra jahAM para kaBI rahI ho maDuSAlA..83.
xOra citA para jAye xuMWelA patra na Grita kA, para pyAlA
kaMQa baMDe xaMgUra latA meM maDya na jala ho, para hAlA,
prANa priye yadi SrADa karo tuma merA to xEse karanA
pIne vAloM ko bulavA kara KulavA denA maDuSAlA..84.
nAma xagara koxI pUCe to, kahanA basa pInevAlA
kAma WAlanA, xOra WAlanA sabako madirA kA pyAlA,
jAti priye, pUCe yadi koxI kaha denA dIvAnoM kI
Darma batAnA pyAloM kI le mAlA japanA maDuSAlA..85.
jMAta huA yama xAne ko hE le xapanI kAlI hAlA,
paMwita xapanI poTI BUlA, sADU BUla gayA mAlA,
xOra pujArI BUlA pUjA, jMAna saBI jMAnI BUlA,
kintu na BUlA marakara ke BI pInevAlA maDuSAlA..86.
yama le calatA hE muJako to, calane de lekara hAlA,
calane de sAkI ko mere sATa lixe kara meM pyAlA,
svarga, naraka yA jahA~ kahIM BI terA jI ho lekara cala,
QOra saBI hEM xeka taraha ke sATa rahe yadi maDuSAlA..87.
pApa xagara pInA, samadoFI to tInoM - sAkI bAlA,
nitya pilAnevAlA pyAlA, pI jAnevAlI hAlA,
sATa xinheM BI le cala mere nyAya yahI batalAtA hE,
kEda jahA~ mEM hU~, kI jAxe kEda vahIM para maDuSAlA..88.
SAMta sakI ho xaba taka, sAkI, pIkara kisa xura kI jvAlA,
'xOra, xOra' kI raqana lagAtA jAtA hara pInevAlA,
kitanI xicCAxeM hara jAnevAlA CoL yahA~ jAtA!
kitane xaramAnoM kI banakara kabra KaLI hE maDuSAlA..89.
jo hAlA mEM cAha rahA TA, vaha na milI muJako hAlA,
jo pyAlA mEM mA~ga rahA TA, vaha na milA muJako pyAlA,
jisa sAkI ke pICe mEM TA dIvAnA, na milA sAkI,
jisake pICe TA mEM pAgala, hA na milI vaha maDuSAlA!.90.
deKa rahA hU~ xapane xAge kaba se mANika-sI hAlA,
deKa rahA hU~ xapane xAge kaba se kaMcana kA pyAlA,
'basa xaba pAyA!'- kaha-kaha kaba se dOL rahA xisake pICe,
kiMtu rahI hE dUra kFitija-sI muJase merI maDuSAlA..91.
kaBI nirASA kA tama GiratA, Cipa jAtA maDu kA pyAlA,
Cipa jAtI madirA kI xABA, Cipa jAtI sAkIbAlA,
kaBI xujAlA xASA karake pyAlA Pira camakA jAtI,
xA~KimacOlI Kela rahI hE muJase merI maDuSAlA..92.
'xA xAge' kahakara kara pICe kara letI sAkIbAlA,
hoMQa lagAne ko kahakara hara bAra haqA letI pyAlA,
nahIM muJe mAlUma kahA~ taka yaha muJako le jAxegI,
baRAa baRAakara muJako xAge, pICe haqatI maDuSAlA..93.
hAToM meM xAne-Ane meM, hAya, Pisala jAtA pyAlA,
xaDaroM para xAne-Ane meM hAya, Wulaka jAtI hAlA,
duniyAvAlo, xAkara merI kismata kI kḥUbI deKo,
raha-raha jAtI hE basa muJako milate-milate maDuSAlA..94.
prApya nahI hE to, ho jAtI lupta nahIM Pira kyoM hAlA,
prApya nahI hE to, ho jAtA lupta nahIM Pira kyoM pyAlA,
dUra na xitanI himmata hAruM, pAsa na xitanI pA jAxU~,
vyarTa muJe dOLAtI maru meM mrigajala banakara maDuSAlA..95.
mile na, para, lalacA lalacA kyoM xAkula karatI hE hAlA,
mile na, para, tarasA tarasAkara kyoM taLpAtA hE pyAlA,
hAya, niyati kI viFama leKanI mastaka para yaha Koda gaI
'dUra rahegI maDu kI DArA, pAsa rahegI maDuSAlA!'.96.
madirAlaya meM kaba se bEQA, pI na sakA xaba taka hAlA,
yatna sahita BaratA hU~, koxI kiMtu xulaqa detA pyAlA,
mAnava-bala ke xAge nirbala BAgya, sunA vidyAlaya meM,
'BAgya prabala, mAnava nirbala' kA pAQa paRAatI maDuSAlA..97.
kismata meM TA KAlI Kappara, Koja rahA TA mEM pyAlA,
WU~Ra rahA TA mEM mriganayanI, kismata meM TI mrigaCAlA,
kisane xapanA BAgya samaJane meM muJasA DoKA KAyA,
kismata meM TA xavaGaqa maraGaqa, WU~Ra rahA TA maDuSAlA..98.
xusa pyAle se pyAra muJe jo dUra haTelI se pyAlA,
xusa hAlA se cAva muJe jo dUra xaDara se hE hAlA,
pyAra nahIM pA jAne meM hE, pAne ke xaramAnoM meM!
pA jAtA taba, hAya, na xitanI pyArI lagatI maDuSAlA..99.
sAkI ke pAsa hE tinaka sI SrI, suKa, saMpita kI hAlA,
saba jaga hE pIne ko xAtura le le kismata kA pyAlA,
rela Qela kuCa xAge baRate, bahutere dabakara marate,
jIvana kA saMGarFa nahIM hE, BIL BarI hE maDuSAlA..100.
sAkI, jaba hE pAsa tumhAre xitanI ToLI sI hAlA,
kyoM pIne kI xaBilAFA se, karate sabako matavAlA,
hama pisa pisakara marate hEM, tuma Cipa Cipakara musakAte ho,
hAya, hamArI pILA se hE krILA karatI maDuSAlA..101.
sAkI, mara Kapakara yadi koxI xAge kara pAyA pyAlA,
pI pAyA kevala do bUMdoM se na xaDika terI hAlA,
jIvana Bara kA, hAya, pariSrama lUqa liyA do bUMdoM ne,
Bole mAnava ko Qagane ke hetu banI hE maDuSAlA..102.
jisane muJako pyAsA rakKA banI rahe vaha BI hAlA,
jisane jIvana Bara dOLAyA banA rahe vaha BI pyAlA,
matavAloM kI jihavA se hEM kaBI nikalate SApa nahIM,
duKI banAyA jisane muJako suKI rahe vaha maDuSAlA!.103.
nahIM cAhatA, xAge baRakara CInU~ xOroM kI hAlA,
nahIM cAhatA, Dakke dekara, CInU~ xOroM kA pyAlA,
sAkI, merI xora na deKo muJako tanika malAla nahIM,
xitanA hI kyA kama xA~KoM se deKa rahA hU~ maDuSAlA..104.
mada, madirA, maDu, hAlA suna-suna kara hI jaba hU~ matavAlA,
kyA gati hogI xaDaroM ke jaba nIce xAxegA pyAlA,
sAkI, mere pAsa na xAnA mEM pAgala ho jAxU~gA,
pyAsA hI mEM masta, mubAraka ho tumako hI maDuSAlA..105.
kyA muJako xAvaSyakatA hE sAkI se mA~gU~ hAlA,
kyA muJako xAvaSyakatA hE sAkI se cAhU~ pyAlA,
pIkara madirA masta huA to pyAra kiyA kyA madirA se!
mEM to pAgala ho xuQatA hU~ suna letA yadi maDuSAlA..106.
dene ko jo muJe kahA TA de na sakI muJako hAlA,
dene ko jo muJe kahA TA de na sakA muJako pyAlA,
samaJa manuja kI durbalatA mEM kahA nahIM kuCa BI karatA,
kintu svayaM hI deKa muJe xaba SaramA jAtI maDuSAlA..107.
xeka samaya saMtuFqa bahuta TA pA mEM ToLI-sI hAlA,
BolA-sA TA merA sAkI, CoqA-sA merA pyAlA,
Coqe-se xisa jaga kI mere svarga balAxeM letA TA,
vistrita jaga meM, hAya, gaI Ko merI nanhI maDuSAlA!.108.
bahutere madirAlaya deKe, bahuterI deKI hAlA,
BA~ta BA~ta kA xAyA mere hAToM meM maDu kA pyAlA,
xeka xeka se baRakara, sundara sAkI ne satkAra kiyA,
jăcI na xA~KoM meM, para, koxI pahalI jEsI maDuSAlA..109.
xeka samaya CalakA karatI TI mere xaDaroM para hAlA,
xeka samaya JUmA karatA TA mere hAToM para pyAlA,
xeka samaya pInevAle, sAkI xAliMgana karate Te,
xAja banI hU~ nirjana maraGaqa, xeka samaya TI maDuSAlA..110.
jalA hridaya kI BaqqI KIMcI mEMne xA~sU kI hAlA,
CalaCala CalakA karatA xisase pala pala palakoM kA pyAlA,
xA~KeM xAja banI hEM sAkI, gAla gulAbI pI hote,
kaho na virahI muJako, mEM hU~ calatI PiratI maDuSAlA!.111.
kitanI jaldI raMga badalatI hE xapanA caMcala hAlA,
kitanI jaldI Gisane lagatA hAToM meM xAkara pyAlA,
kitanI jaldI sAkI kA xAkarFaNa Gaqane lagatA hE,
prAta nahIM TI vEsI, jEsI rAta lagI TI maDuSAlA..112.
bU~da bU~da ke hetu kaBI tuJako tarasAxegI hAlA,
kaBI hATa se Cina jAxegA terA yaha mAdaka pyAlA,
pInevAle, sAkI kI mIQI bAtoM meM mata xAnA,
mere BI guNa yoM hI gAtI xeka divasa TI maDuSAlA..113.
CoLA mEMne paMTa matoM ko taba kahalAyA matavAlA,
calI surA merA paga Done toLA jaba mEMne pyAlA,
xaba mAnI maDuSAlA mere pICe pICe PiratI hE,
kyA kAraNa? xaba CoL diyA hE mEMne jAnA maDuSAlA..114.
yaha na samaJanA, piyA halAhala mEMne, jaba na milI hAlA,
taba mEMne Kappara xapanAyA le sakatA TA jaba pyAlA,
jale hridaya ko xOra jalAnA sUJA, mEMne maraGaqa ko
xapanAyA jaba xina caraNoM meM loqa rahI TI maDuSAlA..115.
kitanI xAxI xOra gaI pI xisa madirAlaya meM hAlA,
qUqa cukI xaba taka kitane hI mAdaka pyAloM kI mAlA,
kitane sAkI xapanA xapanA kAma Katama kara dUra gaxe,
kitane pInevAle xAxe, kintu vahI hE maDuSAlA..116.
kitane hoQoM ko rakKegI yAda BalA mAdaka hAlA,
kitane hAToM ko rakKegA yAda BalA pAgala pyAlA,
kitanI SakloM ko rakKegA yAda BalA BolA sAkI,
kitane pInevAloM meM hE xeka xakelI maDuSAlA..117.
dara dara GUma rahA TA jaba mEM cillAtA - hAlA! hAlA!
muJe na milatA TA madirAlaya, muJe na milatA TA pyAlA,
milana huA, para nahIM milanasuKa liKA huA TA kismata meM,
mEM xaba jamakara bEQa gayA hăU, GUma rahI hE maDuSAlA..118.
mEM madirAlaya ke xaMdara hU~, mere hAToM meM pyAlA,
pyAle meM madirAlaya biMibata karanevAlI hE hAlA,
xisa xuDeL-buna meM hI merA sArA jIvana bIta gayA -
mEM maDuSAlA ke xaMdara yA mere xaMdara maDuSAlA!.119.
kise nahIM pIne se nAtA, kise nahIM BAtA pyAlA,
xisa jagatI ke madirAlaya meM taraha-taraha kI hE hAlA,
xapanI-apanI xicCA ke xanusAra saBI pI madamAte,
xeka saBI kA mAdaka sAkI, xeka saBI kI maDuSAlA..120.
vaha hAlA, kara SAMta sake jo mere xaMtara kI jvAlA,
jisameM mEM biMbita-pratibiMbiata pratipala, vaha merA pyAlA,
maDuSAlA vaha nahIM jahA~ para madirA becI jAtI hE,
BeMqa jahA~ mastI kI milatI merI to vaha maDuSAlA..121.
matavAlApana hAlA se le mEMne taja dI hE hAlA,
pAgalapana lekara pyAle se, mEMne tyAga diyA pyAlA,
sAkI se mila, sAkI meM mila xapanApana mEM BUla gayA,
mila maDuSAlA kI maDutA meM BUla gayA mEM maDuSAlA..122.
madirAlaya ke dvAra QokatA kismata kA CaMCA pyAlA,
gaharI, QaMwI sAMseM Bara Bara kahatA TA hara matavAlA,
kitanI ToLI sI yOvana kI hAlA, hA, mEM pI pAyA!
baMda ho gaI kitanI jaldI merI jIvana maDuSAlA..123.
kahA~ gayA vaha svargika sAkI, kahA~ gayI suriBata hAlA,
kahA~ gayA svapinala madirAlaya, kahA~ gayA svarNima pyAlA!
pInevAloM ne madirA kA mUlya, hAya, kaba pahacAnA?
PUqa cukA jaba maDu kA pyAlA, qUqa cukI jaba maDuSAlA..124.
xapane yuga meM sabako xanupama jMAta huI xapanI hAlA,
xapane yuga meM sabako xadaButa jMAta huA xapanA pyAlA,
Pira BI vridDoM se jaba pUCA xeka yahI xuttara pAyA -
xaba na rahe ve pInevAle, xaba na rahI vaha maDuSAlA!.125.
'maya' ko karake SudDa diyA xaba nAma gayA xusako, 'hAlA'
'mInA' ko 'maDupAtra' diyA 'sAgara' ko nAma gayA 'pyAlA',
kyoM na mOlavI cOMkeM, bicakeM tilaka-tripuMwI paMwita jI
'maya-mahPiala' xaba xapanA lI hE mEMne karake 'maDuSAlA'..126.
kitane marma jatA jAtI hE bAra-bAra xAkara hAlA,
kitane Beda batA jAtA hE bAra-bAra xAkara pyAlA,
kitane xarToM ko saMketoM se batalA jAtA sAkI,
Pira BI pInevAloM ko hE xeka pahelI maDuSAlA..127.
jitanI dila kI gaharAxI ho xutanA gaharA hE pyAlA,
jitanI mana kI mAdakatA ho xutanI mAdaka hE hAlA,
jitanI xura kI BAvukatA ho xutanA sundara sAkI hE,
jitanA hI jo risaka, xuse hE xutanI rasamaya maDuSAlA..128.
jina xaDaroM ko Cuxe, banA de masta xunheM merI hAlA,
jisa kara ko CU de, kara de vikFipta xuse merA pyAlA,
xA~Ka cAra hoM jisakI mere sAkI se dIvAnA ho,
pAgala banakara nAce vaha jo xAxe merI maDuSAlA..129.
hara jihavA para deKI jAxegI merI mAdaka hAlA
hara kara meM deKA jAxegA mere sAkI kA pyAlA
hara Gara meM carcA xaba hogI mere maDuvikretA kI
hara xAMgana meM gamaka xuQegI merI suriBata maDuSAlA..130.
merI hAlA meM sabane pAxI xapanI-apanI hAlA,
mere pyAle meM sabane pAyA xapanA-apanA pyAlA,
mere sAkI meM sabane xapanA pyArA sAkI deKA,
jisakI jEsI ruci TI xusane vEsI deKI maDuSAlA..131.
yaha madirAlaya ke xA~sU hEM, nahIM-nahIM mAdaka hAlA,
yaha madirAlaya kI xA~KeM hEM, nahIM-nahIM maDu kA pyAlA,
kisI samaya kI suKadasmriti hE sAkI banakara nAca rahI,
nahIM-nahIM kiva kA hridayAMgaNa, yaha virahAkula maDuSAlA..132.
kucala hasarateM kitanI xapanI, hAya, banA pAyA hAlA,
kitane xaramAnoM ko karake kḥAka banA pAyA pyAlA!
pI pInevAle cala deMge, hAya, na koxI jAnegA,
kitane mana ke mahala Wahe taba KaLI huxI yaha maDuSAlA!.133.
viSva tumhAre viFamaya jIvana meM lA pAxegI hAlA
yadi ToLI-sI BI yaha merI madamAtI sAkIbAlA,
SUnya tumhArI GaLiyA~ kuCa BI yadi yaha guMjita kara pAxI,
janma saPala samaJegI jaga meM xapanA merI maDuSAlA..134.
baLe-baLe nAj̣oM se mEMne pAlI hE sAkIbAlA,
kilata kalpanA kA hI xisane sadA xuQAyA hE pyAlA,
mAna-dulAroM se hI raKanA xisa merI sukumArI ko,
viSva, tumhAre hAToM meM xaba sOMpa rahA hU~ maDuSAlA..135.
pariSiFqa se
svayaM nahIM pItA, xOroM ko, kintu pilA detA hAlA,
svayaM nahIM CUtA, xOroM ko, para pakaLA detA pyAlA,
para xupadeSa kuSala bahuteroM se mEMne yaha sIKA hE,
svayaM nahIM jAtA, xOroM ko pahuMcA detA maDuSAlA.
mEM kAyasTa kulodaBava mere puraKoM ne xitanA RAalA,
mere tana ke lohU meM hE pacahattara pratiSata hAlA,
puStEnI xaDikAra muJe hE madirAlaya ke xA~gana para,
mere dAdoM paradAdoM ke hATa bikI TI maDuSAlA.
bahutoM ke sira cAra dinoM taka caRakara xutara gaI hAlA,
bahutoM ke hAToM meM do dina Calaka Jalaka rItA pyAlA,
para baRatI tAsIra surA kI sATa samaya ke, xisase hI
xOra purAnI hokara merI xOra naSIlI maDuSAlA.
pitra pakFa meM putra xuQAnA xarDya na kara meM, para pyAlA
bEQa kahIM para jAnA, gaMgA sAgara meM Barakara hAlA
kisI jagaha kI miqaqI BIge, tripti muJe mila jAxegI
tarpaNa xarpaNa karanA muJako, paRa paRa kara ke maDuSAlA
|